"Dziecko Krzywdzone. Teoria. Badania. Praktyka"
Nr 3 (28)2009 Kary fizyczne w wychowaniu dzieci.
Kary fizyczne w wychowaniu dzieci – uwarunkowania i konsekwencje
Karolina Halemba, Agnieszka Izdebska
W dalszym ciągu kary fizyczne stanowią często stosowaną przez rodziców metodę wychowywania dzieci. Dla niektórych osób są one formą „ostatecznego rozwiązania”, po które sięga się w chwili utraty kontroli nad swoimi emocjami. Inni rodzice z kolei stosują kary fizyczne w sposób zaplanowany, wierząc w ich wychowawczą i rozwojową efektywność. Stosowanie kar fizycznych motywowane jest w tym przypadku dobrem dziecka.
Niniejszy artykuł stanowi próbę zestawienia najczęstszych motywów stosowania przez rodziców kar fizycznych ze zobrazowanymi przez wyniki badań naukowych możliwymi konsekwencjami tej metody oddziaływania na dzieci. Odnosząc się do przyczyn i celów stosowania przez rodziców kar fizycznych, sięgnięto po analizę przeprowadzoną przez M.A. Strausa dotyczącą argumentów broniących tej metody wychowawczej. Ponadto w artykule zaprezentowany został model teoretyczny przygotowany przez Elizabeth T. Gershoff, stanowiący próbę konceptualizacji związku doświadczania kar fizycznych i występowania określonych konsekwencji psychologicznych i behawioralnych w życiu osób nimi objętych.
Kara i strach w wychowaniu dzieci w polskich rodzinach w XIX w.
Aneta Bołdyrew
Wiek XIX przyniósł istotne zmiany w życiu rodzinnym Polaków. Oznaczało to między innymi ewolucję pozycji dziecka w rodzinie, przemiany warunków jego materialnej i emocjonalnej egzystencji, treści i metod wychowania. Intensyfikacja badań medycznych, pedagogicznych i psychologicznych określiła wielkie znaczenie prawidłowego psychofizycznego wychowania dziecka dla dalszego rozwoju człowieka. W drugiej połowie XIX w. pedagodzy i lekarze postulowali potrzeby zmian w zakresie metod oddziaływania na dzieci, w tym odejścia od stosowania kar fizycznych. Postulaty specjalistów w wielu wypadkach nie spotykały się jednak ze zrozumieniem rodziców, uznających – podobnie jak w okresie staropolskim – kary cielesne oraz pełne grozy powiastki za niezbędne narzędzia wychowania młodego pokolenia.
Międzynarodowe regulacje dotyczące stosowania kar fizycznych wobec dzieci
Katarzyna Zygmunt-Hernandez
W artykule przedstawiono obowiązujące akty prawa międzynarodowego oraz wewnętrznego wybranych krajów europejskich, dotyczące stosowania kar fizycznych wobec dzieci. Przedstawiono kraje europejskie, które wprowadziły całkowity zakaz stosowania kar fizycznych we wszystkich instytucjach, jak również postępy krajów, które są na drodze do wprowadzania takiego zakazu. Ukazano podejście międzynarodowych instytucji ochrony praw człowieka do kwestii stosowania kar cielesnych oraz ich wpływu na zmianę prawodawstwa krajów, które je ratyfikowały. Opisane zostały przykłady orzeczeń Trybunału Praw Człowieka dotyczące powyższej tematyki. W artykule przedstawiono również kwestie natury społecznej i kulturowej utrudniające wprowadzanie w życie standardów ochrony praw dziecka na świecie, jak również
trudności natury prawnej.
Prawny zakaz stosowania kar fizycznych wobec dzieci – regulacje krajów europejskich i stan prawny obowiązujący w Polsce
Violetta Konarska- Wrzosek
Artykuł wskazuje na niesłabnącą skalę zjawiska krzywdzenia dzieci w rodzinie i coraz powszechniej dostrzeganą potrzebę stanowczego przeciwdziałania temu poprzez wprowadzanie odpowiednich regulacji prawnych do ustawodawstw wewnętrznych poszczególnych państw.
Wiele państw należących do Rady Europy wprowadziło już prawne zakazy cielesnego karania i innego poniżającego traktowania dzieci przez ich rodziców. Polska wciąż należy do tych krajów, w których przyzwala się rodzicom na karcenie cielesne osób małoletnich. Stąd też dostrzega się pilną potrzebę wprowadzenia do polskiego systemu prawa stanowczego zakazu używania siły fizycznej wobec własnych dzieci. Tego typu zakaz powinien być ustanowiony w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, gdzie określa się prawa i obowiązki rodziców wynikające z władzy rodzicielskiej nad dzieckiem i wyłączać kategorycznie spośród dozwolonych metod wychowywania dziecka stosowanie kar fizycznych.
Projektowana zmiana ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie - założenia
Olga Kudanowska
Niniejszy artykuł prezentuje główne założenia rządowego projektu zmiany Ustawy o przeciwdziałaniu
przemocy w rodzinie. Zgodnie ze wskazaniami projektu, zmiana ma zwiększyć jakość i kompleksowość pomocy udzielanej ofiarom przemocy w rodzinie. Projekt przewiduje także poważną zmianę ustawodawczą, wprowadzającą prawny zakaz bicia dzieci. Projekt ten był przedmiotem burzliwych dyskusji zarówno w trakcie konsultacji z organizacjami pozarządowymi, jak i podczas obrad Rady Ministrów. Wywołał kontrowersje także po wniesieniu do Sejmu, czego przykładem jest m.in. przebieg i treść wysłuchania publicznego1. Należy się spodziewać, że te kontrowersje towarzyszyć będą nowelizacji aż do chwili jej uchwalenia. W niniejszym opracowaniu autorka nie zajmie jednak stanowiska w tym sporze. Celem stworzenia tego artykułu jest bowiem przybliżenie treści, charakteru i zasięgu proponowanych zmian w sposób obiektywny i bezstronny.
Strach ma wielkie oczy – o strachu, lęku i szkodliwości straszenia dzieci w procesie wychowania
Małgorzata Bednarska
Lęk i strach to zjawiska powszechne i naturalne w całym świecie ożywionym. Pojawiają się również jako ludzkie przeżycia. Pozwalają orientować się w mającym nadejść grożącym nam niebezpieczeństwie; ich pokonanie odbierane jest jako zwycięstwo nad sobą, swoją naturą. Często jednak lęk i strach pojawiają się w formie patologicznej; mogą być powodowane m.in. przez media, komputery i inne zdobycze cywilizacji. Wiele naszych dziecięcych lęków i strachów, jak i tych trwających do lat dorosłości, ma swoje źródło w relacji wychowawczej dorośli-dziecko. Straszenie wykorzystywane jest szeroko jako łatwy i niewyszukany sposób „panowania” nad dziećmi. Jak być świadomym i odpowiedzialnym rodzicem, wychowawcą, zamiast korzystać z zastraszania młodszych, słabszych, mniej odpornych będących pod naszą opieką?
Bicie dzieci. Postawy i doświadczenia dorosłych Polaków
Monika Sajkowska, Jolanta Zmarzlik
W artykule przedstawione są wyniki badań, które przeprowadzono, przygotowując koncepcje i przekazy drugiego etapu kampanii „Dzieciństwo bez przemocy”. Celem badań było określenie postaw Polaków wobec stosowania kar fizycznych wobec dzieci oraz wprowadzenia prawnego zakazu ich bicia. Diagnozowano również zakres stosowania kar fizycznych przez rodziców uczestniczących w badaniu. Wyniki badań pokazują niemal jednoznaczną zgodę polskiego społeczeństwa na prawny zakaz stosowania surowych kar fizycznych wobec dzieci. Natomiast jedynie jedna trzecia z nich popiera taką regulację wobec stosowania klapsów przez rodziców. Praktyka karcenia dzieci klapsem w polskich rodzinach okazała się powszechna. Prezentowane w artykule wyniki badań komentowane są przez socjologa i psychologa.
Myślałam, że mi serce pęknie – refleksje rodziców stosujących kary fizyczne wobec dzieci
Monika Sajkowska
Artykuł przedstawia analizę opinii rodziców na temat stosowania kar fizycznych wobec dzieci. Formułowane przez badanych rodziców argumenty za i przeciw biciu dzieci uporządkowane zostały zgodnie z rodzajem stosowanych przez nich uzasadnień. Przytoczone opinie rodziców odnoszą się do ich własnych doświadczeń i relacji z dziećmi.
